ประวัติความเป็นมาของเทศบาลเมืองอรัญญประเทศ

        เทศบาลเมืองอรัญญประเทศ ได้ถูกจัดตั้งขึ้นตามพระราชกฤษฎีกาพุทธศักราช 2482 ประกาศในพระราชราชกิจจานุเบกษาพุทธศักราช 2482 เล่ม 56 หน้า 967-970 มีผลใช้บังคับเมื่อ วันที่ 30 กันยายน พุธทศักราช 2482 เป็นต้นไป การจัดตั้งเทศบาลตําบลอรัญญประเทศ เมื่อปีพุทธศักราช 2482 มีพื้นที่ทั้งหมด 164 ตารางกิโลเมตร ซึ่งต่อมาได้มีการพิจารณาถึงอาณาเขตพื้นที่ความรับผิดชอบของเทศบาลตําบลอรัญประเทศใหม่ เนื่องจากส่วนกลางพิจารณาแล้วเห็นว่ามีพื้นที่ความรับผิดชอบกว้างขวางเกินกว่ากําลังงบประมาณของเทศบาลตําบลอรัญญประเทศ ที่จะบํารุงดูแลและพัฒนาท้องถิ่นได้อย่างทั่วถึง จึงได้ประกาศพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตําบลอรัญญประเทศ จังหวัดปราจีนบุรี พุทธศักราช 2493 ตอนที่ 54 เล่ม 67 หน้า 927-932 มีผลใช้บังคับเมื่อ วันที่ 4 ตุลาคม พุทธศักราช 2493 เป็นต้นไป ให้เหลือพื้นที่อาณาเขตความรับผิดชอบรวมทั้งสิ้น 5 ตารางกิโลเมตร เพื่อความสะดวกและเหมาะสมในการบริหารงานของเทศบาล อย่างไรก็ตามเทศบาลตําบลอรัญญประเทศได้ขอเปลี่ยนแปลงฐานะยกขึ้นเป็นเทศบาลเมืองอรัญญประเทศโดยกระทรวงมหาดไทยประกาศให้มีการเปลี่ยนแปลง ฐานะจากเทศบาลตําบลอรัญญประเทศขึ้นเป็นเทศบาลเมืองอรัญญประเทศ ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อ วันที 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547 เป็นต้นไป

ประวัติเมืองอรัญประเทศ

         อำเภออรัญประเทศ เดิมชื่อ บ้านหินแร่ ได้รับการยกฐานะเป็นเมืองอรัญประเทศในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) เมื่อ พ.ศ. 2393 ได้เปลี่ยนแปลงฐานะเป็นอำเภอในรัชสมัยพระบาทมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบบริหารราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2476 มีขุนเหี้ยมใจหาญเป็นนายอำเภอ โดยยุบวัฒนานครเดิมชื่อบ้านแขยกเป็นกิ่งอำเภอขึ้นกับอำเภออรัญประเทศ เดิมเชื่อกันว่าแท้จริงแล้วชาวอรัญประเทศเป็นกลุ่มไทยย้อ ชาวเวียงจันทร์หรือท่าอุเทนที่อพยพมาหลังจากเจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์ สิงหเสนี) ยกทัพไปตีเมืองเวียงจันทร์เพื่อปราบกบฏเจ้าอนุวงศ์ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยชาวย้อได้อพยพมาอยู่ที่ดงอรัญ เขตบ้านสวาย (ต่อมายกขึ้นเป็นเมืองศรีโสภณ) ขณะนั้นกัมพูชาเป็นประเทศราชของสยาม ภายหลังโยกย้ายข้ามาในเขตอำเภออรัญประเทศที่ตั้งถิ่นฐานส่วนใหญ่จะอยู่ในเขตตำบลคลองน้ำใส ตำบลเมืองไผ่ ตำบลท่าข้ามตำบลผ่านศึก และในเขตเทศบาลเมืองอรัญญประเทศ ยกเว้นในตลาดอำเภออรัญประเทศ 

คำขวัญเมืองอรัญประเทศ

          "สุดแดนสยามบูรพา ย่านการค้าอินโดจีน ชนท้องถิ่นห้าชาติ พระสยามเทวาธิราชศักดิ์สิทธิ์ แหล่งผลิตผ้าทอมือ เลื่องชื่อแตงแคนตาลูป"